Znaczki pocztowe tanie i drogie

Niektóre zbiory filatelistyczne mają wartość kolekcjonerską i historyczną, ale równocześnie stanowią dla właściciela cenna inwestycję. To kolekcje kompletowane przez wiele lat z niezwykłą staranności i składające się z rzadkich, a niekiedy wręcz unikanych walorów pocztowych, których wartości katalogowej nawet nie da się oszacować. W takich sytuacjach zazwyczaj podawana jest tak zwana cena amatorska. Cena katalogowa bynajmniej nie musi być równoznaczna z kwotą, jaką filatelista zapłaci za dany znaczek. Zdarza się, że z jakichś powodów (czasami przyczyną jest błąd w druku, który nigdy nie powtórzył się w kolejnych emisjach) cena rynkowa waloru filatelistycznego nagle skacze w górę. Związane to jest z aktualną relacją pomiędzy popytem a podażą. Decyduje również nakład. Im mniejszy jest nakład, tym znaczek w oczach pasjonatów staje się cenniejszy. Szczególne cenne są kolekcje skoncentrowane na rzadkich znaczkach, wydawanych w specjalnych krótkich seriach lub pochodzących sprzed stu lat. Niektóre z takich serii nigdy nawet nie zostają wprowadzone do obiegu pocztowego, ponieważ jedynym celem ich wydania jest zainteresowanie ofertą kolekcjonerów. Cenę znaczków oraz innych walorów filatelistycznych można poznać przeglądając katalogi. Zdecydowanie tańsze są znaczki wciąż przyklejone na wycinkach z kopert, zwłaszcza jeśli są one tak zwaną masówką krążącą w obiegu pocztowym w milionach sztuk.

Filatelistyka – hobby dla cierpliwych i dociekliwych

Stworzenie bogatej, interesującej i wartościowej kolekcji znaczków wymaga czasu i zaangażowania. Tej pasji nie można uprawiać od niechcenia. Trzeba autentycznie fascynować się dziejami poczty i kolejnych emisji walorów pocztowych. Jeśli ktoś liczy, że zbuduje imponującą kolekcją w ciągu kilku miesięcy, to srodze się zawiedzie. Najczęściej zajmuje to całe lata. Przede wszystkim trzeba mieć ogromną wiedzę z zakresu filatelistyki i to nie tylko jeśli chodzi o zagadnienia techniczne związane z przechowywaniem i zabezpieczeniem znaczków we właściwy sposób. Trzeba również być na bieżąco z wszelkimi nowinkami wydawniczymi. Wielu profesjonalnych kolekcjonerów zamawia abonament filatelistyczny, aby mieć gwarancję, że w ich ręce trafią wszystkie znaczki i inne walory filatelistyczne wyemitowane przez pocztę danego kraju w ciągu roku. Sposobem na wzbogacanie swoich zbiorów jest również systematyczny udział w aukcjach internetowych i uważne czytanie ogłoszeń na serwisach poświęconych filatelistyce. Może się okazać, że ktoś właśnie chce sprzedać poszukiwany od dawna walor lub dokonać wymiany, bo dysponuje duplikatami znaczków. Każdy znaczek ma swoją historię, a z projektowaniem i wprowadzeniem do obiegu wielu serii wiążą się pasjonujące anegdoty. Tworzą one barwne tło filatelistyki, dzięki któremu jest ona tak fascynującą i wciąż rozwijającą się dziedziną, przyciągającą kolejne pokolenia kolekcjonerów.

Każda kolekcja jest niepowtarzalna

W kolekcjach filatelistycznych znajdują się najróżniejszego typu walory pocztowe. To określenie obejmujące poza czystymi i kasowanymi znaczkami pocztowymi, także koperty FDC, całostki i całości pocztowe oraz datowniki okolicznościowe. Biorąc pod uwagę fakt, że każdego roku na świecie ukazują się setki nowych edycji walorów pocztowych, łatwo sobie wyobrazić, jak bogate i zróżnicowane mogą być kolekcje filatelistyczne. Na tym różnorodność się nie kończy. Wiele osób zbierających znaczki skupia swoją uwagę na jakimś jednym, specyficznym ich rodzaju, na przykład znaczkach pochodzących z jednego państwa lub emitowane w określonych latach, z konkretnych serii lub powiązanych tematycznie. Specjalizacja może być jeszcze większa, jeśli kolekcjoner postanowi skoncentrować się na takich szczegółach, jak różnice w perforacji znaczków czy obecność znaków wodnych na wydruku. Niekiedy zainteresowanie budzi również filatelistyczna makulatura, czyli znaczki ze źle wykonanym ząbkowaniem albo wydrukowane na pozaginanym papierze. Jest również grupa filatelistów kolekcjonujących tak zwane próby znaczków, czyli wydruki próbne na różnych etapach wykończenia służące ustaleniu ostatecznej kolorystyki oraz rysunku znaczka. Jak widać, możliwości jest tu niemal nieskończenie wiele, więc każdy kolekcjoner może mieć stuprocentową gwarancję, że jego zbiory będą jedyne na świecie. Kolekcje są absolutnie niepowtarzalne.

Ząbki ząbkom nierówne

Jedną z charakterystycznych cech znaczków pocztowych jest ząbkowanie widoczne na brzegach. Na skutek rozerwania perforacji arkusza powstają właśnie ząbki. Perforacja służy ułatwieniu odrywania znaczków z arkusza i stosowana jest od chwili, gdy wyemitowano pierwszy polski znaczek. Był on ząbkowany, podobnie jak znakomita większość współczesnych znaczków pocztowych. W zależności od tego, jaki typ perforacji zastosowano, uzyskuje się różne typy ząbkowania. Poczta Polska zmieniła rodzaj perforacji używany przy znaczkach wypuszczanych do obiegu w 1993 roku. Od tamtej pory standardem są ząbki w kształcie owalnych wcięć mających szerokość równą trzem otworom perforacyjnym. Rzadko zdarzają się znaczki nieząbkowane. Filateliści mają do swojej dyspozycji specjalny przyrząd do precyzyjnego pomiaru rozstawu ząbków w danej serii znaczków zwany ząbkomierzem. Zasadniczo stosuje się cztery rodzaje ząbkowania: ramkowe, grzebieniowe, krzyżowe oraz najrzadziej spotykane liniowe. Jeśli celem jest uzyskanie najwyższej regularności w narożach znaczków, należy zastosować ząbkowanie grzebieniowe, używając skrzyżowanych pod kątem prostym list perforacyjnych. Przy ząbkowaniu grzebieniowym pojawiają się zazwyczaj dwa naroża nieregularne, a listwa ma charakterystyczny grzebieniowy kształt umożliwiający ząbkowanie znaczków z trzech stron jednocześnie. Jeśli igły ułoży się w literę H, powstanie ząbkowanie krzyżowe.

Klasery, podlepki i hawidy czyli przechowywanie znaczków pocztowych

Żaden kolekcjoner znaczków, który dba o swoją kolekcję nie zdecyduje się na przechowywanie znaczków w warunkach, które mogą zagrozić uszkodzeniem, zabrudzeniem lub zawilgoceniem. Z tego powodu, chociaż do przechowywania znaczków z powodzeniem mogłyby służyć zwyczajne koperty albo koszulki na dokumenty, kolekcje filatelistyczne umieszcza się w specjalnych albumach nazywanych klaserami. Do każdej strony klasera przymocowane są wąskie foliowe paski służące do umieszczania znaczków. Mają one do spełnienia podwójną rolę. Z jednej strony pozwalają należycie wyeksponować poszczególne znaczki, a z drugiej chronią je przed rozsypaniem. Klaser umożliwia stworzenie unikalnej kolekcji posegregowanej według wybranych przez filatelistę kryteriów. Znaczki w klaserze można zamocować za pomocą tak zwanej podlepki, jednak nie jest ona polecana przy znaczkach dużej wartości oraz czystych, ponieważ na skutek przyklejenia do odwrotu znaczka może uszkodzić warstwę kleju, a wtedy wartość filatelistyczna znaczka zdecydowanie spada. Można ją stosować do znaczków już ostemplowanych. Znaczki o większej wartości przechowuje się z kolei w specjalnych koszulkach ochronnych czyli hawidach. Hawid to po prostu pasek z folii złożony z dwóch na stałe połączonych warstw.
Filateliści wykorzystują je podczas prezentowania zbiorów na wystawach. Sposób zabezpieczenia kolekcji ma duże znaczenie dla utrzymania jej w dobrym stanie.

Różnice między całością a całostką pocztową

Fachowa terminologia filatelistyczna dla zupełnego laika w tej dziedzinie często wydaje się hermetyczna i niezrozumiała. Przysłuchując się rozmowie pomiędzy filatelistami o ich wspólnej pasji można odnieść wrażenie, że posługują się jakimś zupełnie innym językiem, którego trzeba się długo uczyć. Niejasne są też różnice znaczeniowe pomiędzy niektórymi określeniami, zwłaszcza wtedy, gdy brzmią one dość podobnie. Czasami taką trudność mają nie tylko osoby zupełnie niezainteresowane zbieraniem znaczków i poznawaniem ich historii, ale nawet początkujący filateliści, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z kolekcjonowaniem znaczków. Najlepszy przykład to różnica pomiędzy całostką a całością pocztową, trudna do uchwycenia dla osoby, która z filatelistyką nie miała dotąd do czynienia. Kiedy filatelista mówi o całostce pocztowej ma na myśli druk opatrzony oznaczeniem opłaty, dzięki któremu można zgodnie z ustaloną taryfą skorzystać z jakiejś usługi pocztowej. Całostką może być koperta, kartka pocztowa, a nawet blankiet telegrafu. Natomiast całość pocztowa to kompletna koperta lub karta ze znaczkiem oraz stemplami. Poza wartością kolekcjonerską całości pocztowe mają również wartość historyczną, jako dokumenty związane z ważnymi faktami z historii. Zarówno całostki, jak i całości są chętnie włączane do kolekcji filatelistycznych, ale wartościowa całość pocztowa musi być prawidłowo ostemplowana.

Szkiełko i oko czyli podstawowy sprzęt kolekcjonera znaczków

Żeby zostać filatelistą, nie trzeba kupować żadnego specjalistycznego sprzętu. Wystarczy dobre oko i lupa, przydatna do oglądania znaczków w powiększeniu. Przydaje się w chwilach, gdy kolekcjoner podejrzewa, że znaczek ma jakieś niewidoczne gołym okiem uszkodzenia albo chce dokładnie obejrzeć mikroskopijnej wielkości nadruki wykonane w precyzyjnej technice stalorytu. Swoje filatelistyczne zdobycze może przechowywać nawet w zwyczajnej kopercie, jednak taki sposób nie jest polecany z dwóch powodów. Po pierwsze, taki sposób magazynowania znaczków nie jest zbyt wygodny i bezpieczny, gdyż znaczki mogą łatwo się uszkodzić podczas przechowywania, a po drugie, nie są wyeksponowane i nie można się nimi pochwalić przed znajomymi lub na wystawie filatelistycznej. Dlatego wszyscy profesjonalni miłośnicy filatelistyki raczej używają klaserów, w których kolekcja może być właściwie zabezpieczona i posegregowana na działy. Zazwyczaj używa się klaserów z paskami przeźroczystej folii. Czasami do zamocowania znaczka w klaserze używa się podlepek, czyli papierowych lub pergaminowych pasków. Przydaje się również pinceta, aby nie brudzić znaczków palcami. Kolejność ułożenia znaczków w albumie zależy od preferencji kolekcjonera. Można je posegregować tematycznie, albo według lat emisji, a niektórzy decydują się na jeszcze większą specjalizację, zbierając na przykład wyłącznie walory pocztowe wybranych projektantów.

Budowa typowego znaczka pocztowego

Liczba znaczków pocztowych wypuszczonych do obiegu pocztowego od chwili emisji pierwszego znaczka Az do dnia dzisiejszego byłaby trudna do oszacowania nawet dla zapalonego fana filatelistyki, chociaż niewykluczone, że byłby on w stanie podać chociaż przybliżoną liczbę serii. Każdego roku na całym świecie wydaje się tysiące nowych znaczków pocztowych, a wiele projektów przewidzianych do ogólnego obiegu pocztowego drukuje się w milionach sztuk. Jednak niezależnie od kraju emisji, techniki druku, kształtu, motywu przedstawionego na nadruku czy też rodzaju papieru, wszystkie znaczki pocztowe łączy kilka najważniejszych cech. Zazwyczaj drukowane są na papierze, chociaż zdarzają się znaczki na jedwabiu, a nawet na złotej folii. Najczęściej mają ząbkowane brzegi, ale bywają też znaczki bez ząbkowania. Z tyłu pokryte są warstwą kleju, który w fachowej terminologii filatelistycznej nazywany jest gumą. Przód znaczka zajmuje nadruk czyli rysunek. Powinno się tutaj również znaleźć nazwisko projektanta, a w przypadku, gdy znaczek został wykonany w technice stalorytu również nazwisko grawera z odpowiednimi oznaczeniami. Obowiązkowym elementem jest nominał, ale w wielu krajach zamiast nominału zamieszcza się specjalny symbol, który informuje że taki znaczek można nalepić na list o określonej wadze i miejscu doręczenia. W przypadku znaczków okolicznościowych drukuje się też stosowny napis lub nazwę emisji.

Tworzenie kolekcji filatelistycznej

Hobby polegające na kolekcjonowaniu znaczków pocztowych zazwyczaj rozpoczyna się od próśb skierowanych do przyjaciół i członków rodziny, aby nie wyrzucali kopert z przychodzących listów, lecz zachowywali je wraz ze znaczkami, które będą stanowiły zaczyn kolekcji. W ten sposób zazwyczaj zaczynają wszyscy filateliści, chociaż zdarzają się sytuacji, gdy ktoś odziedziczy klasery po zmarłym dziadku albo zakupi wspaniałą kolekcję w antykwariacie. Zazwyczaj pierwsza samodzielnie stworzona kolekcja roi się od duplikatów, czyli znaczków, które zbieracz posiada w kilku egzemplarzach. Nie należy się ich pozbywać, ponieważ można je sprzedać lub wymienić z innymi kolekcjonerami. Znaczki można nabyć także na giełdach filatelistycznych lub w Internecie w specjalnych serwisach poświęconych filatelistyce. Doświadczeni kolekcjonerzy najczęściej korzystają z tak zwanego abonamentu filatelistycznego, który można zamówić w okienkach filatelistycznych znajdujących się na terenie urzędów pocztowych, oddziałach Polskiego Związku Filatelistów lub sklepach dla kolekcjonerów znaczków. Zamówione znaczki lub inne walory pocztowe odbiera się raz na kwartał. Filatelista zamawiając abonament zyskuje gwarancję, że nie umknie mu żaden znaczek z tak zwanego podstawowego zestawu wydany przez pocztę w ciągu roku. Można w ten sposób zamówić również koperty z pierwszego dnia obiegu znaczka, datowniki okolicznościowe oraz całostki.

Znaczki pocztowe o nietypowych kształtach

Klasyczny kształt znaczka pocztowego to prostokąt. Takie znaczki kupujemy na poczcie, naklejamy na listy i pocztówki z wakacji i do takich jesteśmy przyzwyczajeni. Niekiedy można również spotkać znaczki w kształcie kwadratu. Bywają różnej wielkości i to również nie budzi zainteresowania u zwyczajnego użytkownika, chociaż może stanowić obiekt badan i pomiarów pasjonata filatelistyki. Zazwyczaj znaczki pocztowe drukowane są na papierze. Jednak można spotkać również zupełnie nietypowe pod względem kształtu lub materiału projekty, które natychmiast przyciągają wzrok z uwagi na swoją oryginalność i bywają bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów. Wprowadzane są do obiegu znaczki w kształcie trójkątów albo nawet pięciokątów, a już zupełną rzadkością są znaczki okrągłe lub owalne. Swego czasu sensację wzbudziły znaczki wprowadzone do obiegu pocztowego w Sierra Leone, którym projektant nadał kształt smakowitych owoców. W kolekcjach doświadczonych filatelistów można znaleźć także znaczki wykonane z nietypowych materiałów takich jak folia, jedwab, drewno czy plastik. Niezależnie od kształtu oraz materiału na każdym znaczku musi się znaleźć informacja o projektancie, emitencie, nominale, a także rok produkcji i niekiedy nazwa drukarni. Im bardziej unikalny projekt tym ciekawszy z punktu widzenia filatelistycznego jest dany walor pocztowy. Najcenniejsze są rzadkie znaczki znajdujące się w niewielu kolekcjach.

error: Content is protected !!