Sposoby drukowania znaczków pocztowych

Mały, niepozorny kawałek papieru z ząbkami na brzegach i nadrukiem na powierzchni zrobiła w ciągu ostatnich stu pięćdziesięciu lat niesamowitą karierę. Znaczki pocztowe poza zwykłą funkcją użytkową, czyli uiszczeniem opłaty za list lub kartkę pocztową bywają również obiektem pożądania filatelistów, zwłaszcza znaczki rzadkie i trudne do zdobycia. Wielu filatelistów skupia się na kolekcjonowaniu, jednak istnieje całkiem spora grupa, która chce zgłębić historię pojawienia się znaczków pocztowych, technologie ich powstawania i zmiany, jakim podlegały na przestrzeni lat. Sama technologia druku uległa w tym czasie ogromnym przemianom, co miało również skutki w postaci ewolucji technik drukowania znaczków. Najdłużej stosowanym typem druku wykorzystywanym przy tworzeniu znaczków jest typografia, będąca przykładem druku wypukłego. Metoda jest podobna do przybijania pieczątki. Od długiego czasu przeważająca większość znaczków drukowana jest z zastosowaniem płaskiego druku offsetowego, w którym formę drukarską tworzą dwa obracające się cylindry. Niezwykłe efekty można uzyskać używając stalorytu lub rotograwiury. Staloryt uchodzi za technologię szlachetną i bardzo precyzyjną, pozwalającą na zamieszczenie na wydruku drobnych szczegółów, które trzeba oglądać za pomocą szkła powiększającego. W kolekcjach filatelistycznych zwykle znajdują się znaczki wydrukowane za pomocą każdej z tych technologii.

Od wydania pierwszego znaczka do upowszechnienia filatelistyki

Pierwsze znaczki ludzie zaczęli zbierać z czystej ciekawości. Intrygowały ich małe skrawki papieru, które zaczęły być naklejane na listy tuż pod koniec pierwszej połowy dziewiętnastek wieku, najpierw w Wielkiej Brytanii, a potem w kolejnych krajach świata, które wzięły wzór z brytyjskiej reformy pocztowej. Razem ze znaczkami zbierano również koperty i w ten sposób powstawały pierwsze kolekcje walorów pocztowych. Zbieranie znaczków miało wtedy jeszcze charakter zupełnie spontanicznej zabawy, szczególnie popularnej wśród dzieci i młodzieży, jednak z czasem filatelistyka zaczęła nabierać wymiary systematyczności. Akcent zaczęto kłaść na profesjonalny, spójny charakter kolekcji, które stawały się coraz bogatsze wraz z wprowadzaniem do obiegu kolejnych serii, projektowanych często właśnie z myślą o koneserach pięknych i oryginalnych znaczków. Zaczęły powstawać pierwsze stowarzyszenia filatelistyczne, które za cel postawiły sobie propagowanie idei kolekcjonerskich i poszerzanie wiedzy na temat poczty, znaczków i związanej z tym tematyki. Początek ubiegłego stulecia przyniósł nagły wzrost popularności filatelistyki. Liczba kolekcjonerów zaczęła rosnąć wręcz lawinowo, a zbieranie znaczków uchodziło za szlachetne i ekskluzywne hobby. Sprzyjały temu coraz liczniejsze publikacje i opracowania poświęcone znaczkom i innym walorom pocztowym. Dzisiaj filatelistyka jest pasją, którą para się grono entuzjastów.

Kalendarz najważniejszych świat filatelistycznych

Styczeń i październik to ważne miesiące w kalendarzu każdego filatelisty. W tych miesiącach są obchodzone w naszym kraju najważniejsze filatelistyczne święta. Już na samym początku roku, bo 6 stycznia jest uroczyście obchodzony Dzień Filatelisty. Wybór tego dnia na święto filatelistów ma upamiętniać powołanie do życia w 1893 roku w Krakowie Klubu Filatelistów. Następną ważna datą jest 9 października. W tym dniu każdego roku na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Poczty. Świętuje go ponad 150 krajów. Data nawiązuje do podpisania w 1874 roku Traktatu Berneńskiego, w trakcie którego oficjalnie powołano Światowy Związek Pocztowy (w skrócie UPU) . To jedna z organizacji międzynarodowych o najdłuższym stażu w działalności. W 1969 roku w Tokio w kolejną rocznicę swojego powstania UPU ustanowiło dzień 6 października oficjalnym świętem poczty. W Polsce w tym dniu filateliści świętują Dzień Znaczka, a na całym świecie organizowane są rozmaite imprezy okolicznościowe, począwszy od dni otwartych na pocztach, poprzez konferencje i seminaria poświęcone historii poczty i filatelistyki, a skończywszy na uroczystych wystawach filatelistycznych. Urzędy pocztowe w wielu krajach korzysta z tej okazji, promując nowe usługi oraz produkty pocztowe. Poczta Polska obchodzi jeszcze dodatkowe święto przypadające na dzień 18 października. Upamiętnia ono powołanie do życia w 1558 roku Poczty Królewskiej.

Kilka dat ważnych dla każdego filatelisty

Historia filatelistyki zaczyna się w latach 30. XIX wieku. Wtedy to w Wielkiej Brytanii został ogłoszony projekt reformy pocztowej, która miała na celu między innymi ujednolicenie opłat za doręczanie listów oraz zlikwidowanie przywilejów dotychczas przysługujących arystokracji. Nieco zabawnie z dzisiejszego punktu widzenia brzmi użyty przez Rowlanda Hilla, który był autorem reformatorskich pomysłów, opis znaczka pocztowego. Nie znano wtedy jeszcze tego sformułowania, więc w broszurze opisującej zasadnicze punkty proponowanych zmian, znaczek jest określany jako niewielki skrawek papieru przylepiany do listu za pomocą kleju. Od projektu do realizacji upłynęły trzy lata. Specjalna komisja uznała pomysł za godny uznania i już 6 maja 1840 roku wydano pierwszy na świecie znaczek pocztowy. Znaczki stały się na tyle popularne, że ludzie szybko zaczęli kolekcjonować co ładniejsze egzemplarze. Tak właśnie narodziła się filatelistyka, której nazwę ukuto w 1864 roku. Pierwszy polski klub filatelistyczny powstał w 1893 roku w Krakowie, a data jego powołania do życia czyli 6 stycznia jest do dnia dzisiejszego obchodzona w naszym kraju jako Dzień Filatelisty. Z kolei 18 października to uroczyście obchodzone święto Poczty Polskiej. Data nie jest przypadkowa. Nawiązuje do utworzenia przez króla Zygmunta II Augusta Poczty Królewskiej i oficjalnego szlaku pocztowego pomiędzy Polską a Wenecją w 1558 roku.

Pochodzenie słowa filatelistyka i kilka innych ciekawostek

Każdy początkujący filatelista zaczyna od zbierania znaczków i kolekcjonowania ciekawostek na temat pasji, która właśnie zaczęła go pochłaniać. To dobry sposób, żeby lepiej poznać historię i specyfikę tej dziedziny, by potem wyruszyć w fascynująca podróż do krainy znaczków, kopert, datowników i innych walorów pocztowych – jednym słowem, w stronę filatelistyki. Już samo pochodzenie tego słowa jest ciekawe. Po raz pierwszy zostało ono użyte przez pochodzącego z Francji kolekcjonera Georgesa Herpina w 1864 roku, a więc 24 lata po tym, jak w Wielkiej Brytanii został zaprojektowany i wprowadzony do obiegu pocztowego pierwszy znaczek. Nazwa filatelistyka stanowi połączenie dwóch wyrazów pochodzących ze starożytnej greki i oznacza dosłownie zamiłowanie lub miłość do zbierania znaczków pocztowych. Słowo przyjęło się błyskawicznie i do dziś funkcjonuje jako określenie tej dziedziny aktywności hobbystycznej. Wspomniany wcześniej pierwszy brytyjski znaczek pocztowy przedstawiał wizerunek królowej Wiktorii zaczerpnięty z medalu stworzonego przez Williama Wyona i wybitego w 1837 roku. Od kolorystyki dominującej na znaczku szybko zaczęto go nazywać czarnym pensem. Od brytyjskiej premiery na pierwszy polski znaczek trzeba było poczekać jeszcze dwadzieścia lat. Wydano go na terenie Królestwa Polskiego w Nowy Rok 1860 roku. Taka dawka informacji na początek filatelistycznej przygody powinna wystarczyć.

Pierwszy w Polsce katalog kopert z dnia premiery znaczka

Wśród walorów filatelistycznych dużym zainteresowaniem cieszą się koperty FDC. Rozszyfrowanie tego tajemniczego skrótu nie powinno nastręczać większych trudności. Koperty określane jako First Day Cover to po prostu koperty ze znaczkiem pocztowym i opatrzone stemplem w pierwszym dniu wprowadzenia znaczka do obiegu. Zwykle stosuje się specjalne stemple okolicznościowe z napisami upamiętniającymi datę wprowadzenia znaczka do oficjalnego obiegu pocztowego. Maja na celu upamiętniać premierę danego znaczka. Jeśli dana koperta została użyta w prawdziwym obiegu jej wartość filatelistyczna znacznie wzrasta. W naszym kraju takie koperty zaczęto wydawać w 1950 roku. Przez pierwszych sześć lat opatrzone były datownikiem z napisem w trzech językach (polskim, francuskim i rosyjskim) informującym, że jest to pierwszy dzień obiegu znaczka. Pierwsze koperty ze stemplem tematycznie związanym ze znaczkiem pojawiły się w 1954 roku. W chwili obecnej koperty FDC mają nieco inne wymiary niż wydawane na samym początku. Pierwszy internetowy katalog kopert FDC to prawdziwa gratka dla zapalonych miłośników filatelistyki, więc jego pojawienie się w 2008 roku powitano z ogromnym zainteresowaniem, a koperty FDC jako walory filatelistyczne zaczęły wracać do łask. Do dnia dzisiejszego pozostaje on jedynym polskim serwisem skupiającym się na tej tematyce, a także jednym z zaledwie kilku takich katalogów na całym świecie.

Zadanie dla eksperta filatelistycznego

Kiedy hobbysta kupuje na wolnym rynku znaczek pocztowy do swojej kolekcji zakłada, że w jego rękach znalazł się oryginał. Jednak co zrobić, jeśli pojawia się jakiekolwiek wątpliwości dotyczące autentyczności danego znaczka? Ma to znaczenie w przypadku walorów pocztowych o dużej wartości, unikalnych i poszukiwanych przez kolekcjonerów na całym świecie. Rynek filatelistyczny nie jest wolny od fałszerzy, którzy za swój cel postawili przechytrzenie czujnych oczu doświadczonych zbieraczy znaczków. Przerabiane są nadruki, fałszuje się stemple, a nawet ząbkowanie. Po co? Dla zysku i dla satysfakcji. Filatelistyka jest dziedziną o długiej historii i na przestrzeni lat zdążyła wypracować efektywne sposoby obrony przed fałszerzami. Jednym ze skuteczniejszych jest powołanie ekspertów filatelistycznych, których zadaniem jest sprawdzanie oryginalności znaczków oraz stanu ich zachowania. Po przeprowadzonym badaniu ekspert wydaje pisemną opinię na temat oryginalności znaczka, która stanowi gwarancje jego autentyczności. Ekspertyza filatelistyczna może zostać wydana w formie atestu, ewentualnie przez przystawienie na walorze imiennego stempla eksperta wraz z jego podpisem. Jeśli rzeczoznawca ma jakiekolwiek wątpliwości, jego obowiązkiem jest ujawnienie swoich zastrzeżeń i publikacja oficjalnego ostrzeżenia przed fałszerstwem, które ma uczulić filatelistów i ochronić ich przed zakupem podrabianych walorów.

Ekspertyza filatelistyczna jako walka z fałszerstwami

Odkąd tylko na świecie pojawiły się znaczki pocztowe, pojawili się również sprytni fałszerze. Oficjalna historia filatelistyki sięga 1840 roku, kiedy to w Wielkiej Brytanii wprowadzono do obiegu pierwszy znaczek. Bez zbytniej przesady można zaryzykować stwierdzenie, że w tym samym momencie rozpoczęła się historia fałszowania walorów pocztowych. Przyczyny były banalnie proste: chęć zysku, a czasami także udowodnienia swojego kunsztu, ponieważ podrabianie znaczków wymaga specjalistycznej wiedzy i wysokich umiejętności. Jeśli sfałszowane znaczki wprowadzone zostaną do obiegu, ewidentną szkodę ponosi poczta, jeśli natomiast fałszerz zdecyduje się sprzedać swoje „dzieła” kolekcjonerom znaczków, to stratę poniosą filateliści, którzy dadzą się nabrać. Pasjonaci filatelistyki są w stanie przytoczyć wiele spektakularnych prób przerabiania i podrabiania znaczków i ich różnych elementów, począwszy od nadruków, poprzez stemple i ząbkowanie, a skończywszy na gumie. Wykorzystywane są w tym celu rozmaite metody, a jedną z najczęstszych jest używanie środków chemicznych, które usuwają ze znaczka farbę. Filateliści bronią się przed fałszerstwami poszerzając swoją wiedzę zarówno o charakterystycznych cechach oryginalnych walorów pocztowych, jak i o metodach fałszowania znaczków. Żeby mieć pewność, że znaczek jest oryginałem, należy zwrócić się do eksperta filatelistycznego z prośbą o przeprowadzenie ekspertyzy.

Zróżnicowana kolekcja prawdziwego filatelisty

Pasjonat filatelistyki z prawdziwego zdarzenia nie ogranicza się jedynie do zbierania znaczków pocztowych. Mnóstwo czasu poświęca poznawaniu ich budowy, historii, wymianie doświadczeń i konkretnych pozycji ze swojej kolekcji z innymi hobbystami, interesuje się historią i rozwojem poczty i wciąż poznaje nowe, profesjonalne bezpieczne sposoby kolekcjonerskie, które pozwalają zachować kolekcję w nienaruszonym stanie. Błysk w oku doświadczonego filatelisty potrafią również wywołać inne walory pocztowe, takie jak całości pocztowe i całostki oraz datowniki okolicznościowe. Dość szerokie grono filatelistów zajmuje się także kolekcjonowaniem pewnego rodzaju kopert, określanych jako koperty FCD, co jest skrótem od angielskiego określenia oznaczającego ostemplowaną kopertę z pierwszego dnia obiegu znaczka z nalepionym w dniu premiery znaczkiem. Uznaniem filatelistów cieszą się nie tylko nienaruszone znaczki pocztowe i koperty. W ich urozmaiconych kolekcjach można znaleźć również tak zwaną makulaturę oraz próby znaczków, dzięki którym ustala się ich ostateczną kolorystykę i wzór. Niektórzy mają także niezwykle ciekawe kolekcje nowodruków albo czarno druków, a także znaczki z pusto polami oraz przywieszkami. Każdy z tych walorów przestawia określoną wartość i może stanowić cenny okaz w albumie. Skład kolekcji zależy od zainteresowań jej twórcy oraz jego wytrwałości w zdobywaniu cennych i unikalnych walorów.

Filatelistyka to nie tylko zbieranie znaczków

W potocznym rozumieniu filatelistyka jest zazwyczaj kojarzona ze zbieraniem znaczków pocztowych. Jest to skojarzenie jak najbardziej uprawnione, jednak szerokiego zakresu zainteresowań filatelistów nie można sprowadzać jedynie do kolekcjonowania znaczków, gdyż byłoby to znaczne uproszczenie. W dużym skrócie filatelistykę można określić jako hobby związane z kolekcjonowaniem różnego typu walorów pocztowych, a więc nie tylko znaczków, ale również całostek i całości pocztowych, okolicznościowych datowników czy kopert. Zazwyczaj filatelista posiada własną kolekcję walorów, jednak nie jest to konieczne, aby zasługiwał na to miano, ponieważ filatelistyka to także badanie znaczków pocztowych, poznawanie ich historii oraz doskonalenie sposobów kolekcjonowania i przechowywania znaczków. Z tego powodu filatelistyka wykształciła kilka dyscyplin, z których najbardziej rozpowszechniona jest filatelistyka tradycyjna, jednak dużym zainteresowaniem cieszy się również obszar badań związanych z historią poczty. Najczęściej ambicją pasjonatów filatelistyki jest stworzenie bogatej i starannie zaprojektowanej kolekcji walorów pocztowych. Niektórzy wybierają specjalizację, poświęcając czas tworzeniu specjalistycznych kolekcji związanych z określoną tematyką, na przykład lotnictwem, botaniką czy historią. Propagowaniu idei filatelistycznych służą wystawy oraz wymiana doświadczeń na forach poświęconych tej dziedzinie.

error: Content is protected !!