Czym jest filatelistyka

W momencie wydania pierwszego znaczka narodziła się także nowa gałąź kolekcjonerstwa, jaką jest filatelistyka. Filatelista, czyli kolekcjoner znaczków pocztowych może zajmować się zbieraniem różnego rodzaju wydawnictw i znaków, które są wydawane, odbijane lub naklejane na przesyłkach pocztowych. Filatelistyka jest więc nie tylko zbieraniem znaczków pocztowych. Większość filatelistów zajmuje się nie tylko samym kolekcjonowaniem znaczków. Wielu z nich stara się poznać historię znaczków. Zbieranie znaczków może być nie tylko czystym hobby, stwarza ono bowiem okazję do poznania historii, życia i kultury nie tylko naszego kraju, ale także innych państw. Znaczek jest bowiem dla filatelistów nie zwykłym kawałkiem papieru, przecież na wielu z nich uwiecznione zostały słynne postacie znane z historii czy ważne wydarzenia historyczne. Większość osób, które kolekcjonuje znaczki nie zbiera jednak wszystkich znaczków, które są dostępne. Wiele osób decyduje się kolekcjonować znaczki, które pochodzą z jednego, wybranego kraju lub znaczki poświęcone jednej tematyce. Niektóre osoby zbierają jeszcze inaczej: gromadzą jedynie znaczki, które pochodzą z danego okresu historycznego. Można więc zając się np. jedynie zbieraniem znaczków, na których umieszczono okazy flory, można zbierać znaczki z postaciami historycznymi lub np. zająć się zbieraniem jedynie znaczków, które ukazywały się w naszym kraju w okresie PRL.

Znaczek Inverted Curtis Jenny

Wśród znaczków bardzo pożądanych przez każdego filatelistę znajduje się znaczek Inverted Curtis Jenny. Znaczek ten został wydany w roku 1918 przez pocztę amerykańską. Na znaczku tym została zamieszczona sylwetka samolotu Curtiss JN-4. Okazało się jednak, że umieszczona na znaczku sylwetka samolotu jest umieszczona do góry nogami. W chwili emisja wartość tego znaczka wynosiła 24 centy, w 2007 roku znaczek ten sprzedano za prawie milion dolarów. Bardzo unikatowym znaczkiem jest znaczek z roku 1856. Jest to znaczek British Buiana One cent magenta. Na świecie istnieje podobno tylko jeden egzemplarz tego znaczka. Znaczek ten wydrukowano na papierze magenta. Znajduje się na nim żaglowiec oraz napis w języku łacińskim: „Damus Petimus Que Viccisim”. Wielu filatelistów marzy zapewne również o posiadaniu znaczka U. S. Franklin Z-Grill. Pierwsze znaczki należące do tej serii zostały wydrukowane przez amerykańską pocztę w roku 1867. Na znaczku umieszczono wizerunek prezydenta Benjamina Franklina. Do czasów nam współczesnych zachowały się jedynie 2 znaczki należące do tej serii. W chwili obecnej ocenia się, że znaczki te są warte około 3 mln dolarów. Bardzo cenny jest także pierwszy znaczek, który wydano na Hawajach. Znaczek ten pochodzi z roku 1851. W chwili emisji znaczek kosztował 2 centy. Wartość ostemplowanego znaczka oceniana jest na ponad 200 tys dolarów. Za znaczek niestemplowany trzeba zapłacić znacznie więcej.

Znaczki lokatą kapitału

Kolekcjonowanie znaczków może być nie tylko hobby, ale także lokatą kapitału. Wśród znaczków można bowiem znaleźć wiele rarytasów, za które kolekcjonerzy są w stanie zapłacić niemałą sumę. Do takich znaczków należy między innymi wydany w Szwecji znaczek Treskilling Yellow. Wyjątkowość tego znaczka powstała w wyniku pomyłki drukarskiej. Znaczki pocztowe Treskilling drukowano w kolorze zielonym. Jednak w roku 1855 doszło do pomyłki i znaczek został wydrukowany nie w kolorze zielonym, ale w kolorze żółtym. Znaczek Treskilling Yellow pozostawał w obiegu przez okres dwóch lat. Dziś należy do najbardziej poszukiwanych przez filatelistów znaczków świata. Trzy lata temu jeden z tych znaczków osiągnął na aukcji w Genewie scenę ponad 3 milionów euro. Za bardzo cenne i poszukiwane filateliści uważają także 2 znaczki z 1847 roku, które wydano na Mauritiusie. Jeden z tych znaczków został wydany o nominale 1 pensa, z kolei drugi miał wartość 2 pensów. Znaczki te są dzisiaj popularnie nazywane „blue penny” oraz „red penny”. Na znaczkach została umieszczona podobizna królowej Wiktorii. Na znaczkach umieszczony został napis „Post Office”, a zazwyczaj umieszczany był napis „Post Paid”. Na tym właśnie polega wyjątkowość tych znaczków, po prostu wydrukowano je z błędem. Znaczki te w chwili obecnej są warto około miliona dolarów. Wyjątkowym znaczkiem jest także amerykański Inverted Curtis Jenny z roku 1918.

Kilka słów o znaczkach

W 1840 roku w Wielkiej Brytanii wydano pierwszy znaczek na świecie. Pierwszy znaczek świata miał kolor czarny, a jego wartość nominalna wynosiła 1 pens. Z tego powodu znaczek ten został nazwany Penny Black. Na znaczku tym znajdował się portret królowej Wiktorii. Wraz z wydrukowaniem pierwszego znaczka narodziła się filatelistyka. W Polsce pierwszy znaczek pojawił się w roku 1860. Znaczek ten wydała Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego. Zgodę na emisją pierwszego znaczka polskiego wydał namiestnik, którym w tym czasie był książę Gorczakow. Pierwsze polskie znaczki zostały wydrukowane w arkuszach, w których znajdowało się 100 znaczków. Pierwszy polski znaczek pozostawał w obiegu przez pięć lat. Nominalna wartość tego znaczka wynosiła 10 kopiejek. Znaczki drukowane są różnymi technikami drukarskimi. Mogą być wydrukowane za pomocą litografii, typografii, ale także metodą rotograwiurową lub offsetową. Znaczki zazwyczaj drukuje się na papierze, choć można spotkać także znaczki wydrukowane na srebrnej lub złotej folii. Kolekcjonowaniem znaczków zajmuje się dzisiaj bardzo wiele osób, dlatego też filatelistyka jest jednym z najbardziej popularnych hobby na świecie. Kolekcjonowanie znaczków możemy rozpocząć od zbierania znaczków, które znajdują się aktualnie w obiegu w naszym kraju. Wiele osób zbiera jednak znaczki, które zostały wycofane z obiegu. Znaczki znajdujące się w obiegu dostępne są oczywiście w urzędach pocztowych.

Nie tylko znaczki

Filatelistyka, czyli kolekcjonowanie znaczków pocztowych to jedno z najbardziej popularnych hobby. Filateliści zajmują się nie tylko zbieraniem znaczków pocztowych, ale także innych obiektów powiązanych z filatelistyką. Możemy więc zbierać także np. okolicznościowe datowniki. Filatelistyka jest jednak dziedziną znacznie szerszą niż kolekcjonowanie. Filateliści zajmują się bowiem także historią, tematyką i badaniem znaczków. Filatelistyka narodziła się w kraju, który jako pierwszy w historii wydrukował znaczek pocztowy. Krajem tym była Wielka Brytania. Pierwszy znaczek w tym kraju wydano w roku 1840. Rok ten jest umownie datą narodzin filatelistyki. Filateliści-amatorzy nie potrzebują do zbierania znaczków żadnych specjalistycznych narzędzi. Używają oni jedynie klaserów, w których przechowują swoje zbiory. Klasery nie tylko służą do przechowywania znaczków, ale zabezpieczają je także przed zniszczeniem. Każdy klaser składa się z oddzielnej kartki, na której umieszczone są wykonane z przezroczystej folii paski. Znaczki układa się właśnie za tymi paskami z folii. Osobom zbierającym znaczki przyda się także zaokrąglona pęseta oraz lupa. Wielu filatelistów gromadzi swoje kolekcje według pewnych kluczy. Kluczem tym może być np. kraj z którego zbiera się znaczki lub tematyka przedstawiona na znaczkach. Wielu kolekcjonerów zbiera także znaczki z błędami, które powstały w trakcie ich druku.

Bardzo popularne hobby

Kolekcjonowanie znaczków jest bardzo popularnym hobby. Polega ona na kolekcjonowaniu nie tylko znaczków pocztowych, ale także innych obiektów, które wiążą się z filatelistyką. Można zbierać więc znaczki pocztowe, okolicznościowe datowniki czy całostki lub całości pocztowe. Zwykły datownik używany przez urzędy pocztowe jest stemplem, który pokazuje datę pozostawiając odcisk na papierze. Z okazji jednak różnych świąt czy ważnych rocznic poczta wydaje także datowniki okolicznościowe. Z kolei całostka to specjalny druk pocztowy, którym może być np. karta lub koperta. Na tym druku znajduje się wydrukowany znak opłaty, który umożliwia skorzystanie z usługi poczty. Całością pocztową może być kartka pocztowa opatrzona znaczkiem i stemplem pocztowym. Przeważnie jednak filateliści zajmują się zbieraniem znaczków. Zbieraniem znaczków zaczęto zajmować się już w wieku XIX. Wtedy było to jednak zajęcie niemal wyłącznie dzieci i młodzieży. Dopiero pod koniec XIX wieku zbieraniem znaczków zaczęły zajmować się także osoby dorosłe. W latach 20-tych XX wieku liczba osób, które zajmowały się zbieraniem znaczków znacznie wzrosła. Filateliści zbierają znaczki, które zostały już wycofane z obiegu, jak również i te znajdujące się aktualnie w obiegu. Do najcenniejszych znaczków należą oczywiście znaczki stare. Duże ceny osiągają znaczki, które zostały wydrukowane z błędami. Czasem zbieranie znaczków wymaga wydania znacznych sum.

Jak kolekcjonować znaczki

Kolekcjonowanie walorów pocztowych, w tym znaczków, okolicznościowych datowników, kopert FDC i całostek nazywamy filatelistyką. Termin filatelistyka narodził się w roku 1864. Autorem tego terminu był Georges Herpin. Filatelistyka zajmuje się jednak nie tylko kolekcjonowaniem znaczków, ale także ich historią i badaniem. Osoba, która zdecydowała się poświęcić zbieraniu znaczków w pierwszej kolejności powinna pomyśleć o zakupie klasera, który posłuży do ich odpowiedniego przechowywania. Klaser powinien być tak wykonany, aby pozwolił bezpiecznie przechować zgromadzoną przez nas kolekcję znaczków. Klasery przechowujemy na półkach w pozycji stojącej. Dwa razy w roku należy zgromadzone klasery przewietrzyć, czyli po prostu obejrzeć zebrane w nich znaczki. W pomieszczeniu, w którym przechowujemy klasery powinna panować niska wilgotność, a temperatura nie powinna przekraczać 20 stopni. Umieszczając znaczki w klaserze należy umieszczać je tak, aby jeden znaczek nie zachodził na drugi. Znaczki nie mogą także do siebie przylegać, ani wystawać poza kartki klasera. Umieszczone w ten sposób mogą się zniszczyć. Wielu początkujących kolekcjonerów znaczków zaczyna ich zbieranie od zbierania znaczków z otrzymywanych przesyłek listowych. Są to znaczki, które znajdują się aktualnie w obiegu. Z czasem wiele osób decyduje się zbierać także znaczki stare. Wybór tematyki zależy tylko od danego zbieracza.

O akcesoriach filatelistycznych

Każdy, kto chce kolekcjonować znaczki musi posiadać odpowiednie akcesoria. Znaczki wymagają bowiem stosownego przechowywania i obchodzenia się z nimi. Są one bowiem niezwykle delikatne i naprawdę bardzo łatwo je uszkodzić. Przede wszystkim chcąc kolekcjonować znaczki należy zaopatrzyć się w klaser. Jest to podstawowe wyposażenie każdego filatelisty. W klaserze przechowywane znaczki są naprawdę bezpieczne. Obecnie dostępne klasery wykonywane są z najlepszych materiałów. Wiele z nich ma skórzane okładki. Niestety taki dobrej jakości klaser to naprawdę spory wydatek. Jeśli jednak chcemy zbieranie znaczków traktować poważnie jest on z całą pewnością wyposażeniem niezbędnym. Sposobem na przechowywanie znaczków są również karty albumowe z tak zwanymi hawidami. One również zapewniają bezpieczne przechowywanie znaczków. Wykorzystywanie hawid pozwala szybko stwierdzić jakich polskich znaczków wydrukowanych po roku 1944 brakuje jeszcze w kolekcji danej osoby. Kupno kart z hawidami to jednak również nie mały koszt. Każdy filatelista powinien zaopatrzyć się również w pęsetę. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że znaczków nie należy dotykać palcami. Pęseta to najmniejszy koszt jaki trzeba ponieść decydując się na kolekcjonowanie znaczków. Zbierając znaczki warto również zaopatrzyć się w dobrej jakości lupę. Z całą pewnością taką lupę można kupić komuś, kto od wielu lat już zbiera znaczki i robi to z pełnym zaangażowaniem.

Filatelista Stanisław Adamski

Kiedy rozmawiamy o filatelistyce z całą pewnością powinniśmy również przynajmniej w kilku słowach wspomnieć o znanych filatelistach. W gronie takich właśnie osób znajduje się między innymi Stanisław Adamski. To właśnie on jest współzałożycielem Krakowskiego Towarzystwa Filatelistycznego. Stanisław Adamski przyszedł na świat w roku 1888. Zmarł natomiast w roku 1975. Z wykształcenia był prawnikiem, zajmował się bankowością. Mógł on pochwalić się naprawdę niezwykle bogatą karierą filatelistyczną. Był znanym w środowisku filatelistów sędzią oraz wystawcą. Jest również autorem wielu artykułów poświęconych właśnie filatelistyce. Nie tylko brał udział w zakładaniu Towarzystwa Filatelistycznego w Krakowie, ale również działał w Towarzystwie Filatelistycznym, które swoją siedzibę miało we Lwowie. Wśród artykułów, które wyszły spod jego ręki znajduje się między innymi opracowanie „Polskie Znaki Pocztowe 1935, 1960 – 73”. Napisał również artykułów zatytułowany „O kasownikach lubelskich” a także „Stemple cenzury wojennej 1944 – 45”. To właśnie Stanisław Adamski był członkiem honorowym towarzystw filatelistycznych, które swoją działalność prowadziły na terenie takich miast jak Warszawa, Kraków, Toruń. Bardzo liczono się z jego osobą również w Polskim Związku Filatelistów. Odznaczono go wieloma medalami oraz nagrodami. Wśród nich znajduje się między innymi Złota Odznaka Honorowa PZF. Z całą pewnością jest to postać, którą powinien znać każdy filatelista.

Podstawowe pojęcia związane z filatelistyką

Mówiąc o filatelistyce z całą pewnością warto wspomnieć o pojęciach, które się z nią wiążą. Wiele z tych pojęć powinni dokładnie znać ci, którzy zajmują się kolekcjonowaniem znaczków. Jednym z pojęć, które uznawane jest za jedno z bardziej znaczących jest pojęcie masówka. Terminem tym określa się te znaczki pocztowe, które na rynek kolekcjonerski trafiają w bardzo dużym, często wręcz milionowym nakładzie. Taki nakład skutkuje tym, że znaczki te osiągają bardzo niską cenę katalogową. Nie mają więc one większej wartości. Kolejnym istotnym terminem jest termin, który z pewnością w nieco innym znaczeniu znany jest wszystkim. Chodzi o pojęcie makulatury. W przypadku filatelistyki terminem tym określa się wszystkie te znaczki pocztowe, które z jakiegoś powodu wydrukowano w sposób nieprawidłowy. Nieprawidłowości, które spotykane są najczęściej to między innymi zalanie kolejnych odbitek farbą oraz ząbkowanie, które jest niewłaściwe. Kolejnym terminem, który z całą pewnością warto znać jest termin karta maksimum. Określa się nim walory filatelistyczne, które składają się zawsze z trzech elementów. Zawsze jest to karta ilustrowana, którą określa się mianem widokówki. Na niej nakleja się znaczek pocztowy. Na całości widnieje również stempel pocztowy, który ma charakter okolicznościowy. Z pewnością w kolekcji każdego filatelisty można znaleźć przynajmniej kilka takich kart. Niektóre z nich mogą osiągać naprawdę niezwykle wysokie ceny.

error: Content is protected !!